Investigimi, disiplina dhe ankesat

IKM mbikëqyr anëtarët e vet për zbatimin e ligjit, të Statutit, të standardeve profesionale dhe të Kodit të Etikës. Kur një klient, një institucion, një anëtar ose çdo person tjetër ka arsye të besojë se një Kontabilist i Miratuar ose një Shoqëri Kontabiliteti anëtare e IKM ka vepruar në kundërshtim me këto rregulla, ai mund t’i drejtohet Institutit me ankesë. Ankesat shqyrtohen nga Komiteti i Investigimit; masat disiplinore propozohen nga Komiteti i Disiplinës dhe vendosen nga Këshilli i Drejtimit, në përputhje me Statutin, me Rregulloren “Për procedurën e investigimit” dhe me Rregulloren “Për procedurat për marrjen e masave disiplinore”.

Ankesa pranë vetë anëtarit

Çdo Kontabilist i Miratuar dhe çdo Shoqëri Kontabiliteti ka një procedurë të brendshme për hetimin dhe zgjidhjen e ankesave të klientëve dhe të ish-klientëve dhe i informon me shkrim klientët e rinj për personin përgjegjës dhe për të drejtën e tyre për t’u ankuar. Ankesa e marrë hetohet menjëherë nga një person me pozicion drejtues ose me vjetërsi të mjaftueshme, pa asnjë shpenzim për klientin, dhe, kur rezulton e justifikuar, zgjidhet me korrigjimin e gabimit, dhënien e informacionit, kthimin e dokumenteve, uljen ose kthimin e tarifës. Komiteti i Investigimit mund t’ia referojë fillimisht një ankesë vetë anëtarit për hetim të brendshëm; anëtari e informon Komitetin me shkrim për çdo ankesë të zgjidhur në këtë mënyrë.

Kush mund të paraqesë ankesë dhe për çfarë

Ankesë mund të paraqesë çdo person i interesuar, për çdo çështje që përbën shkelje ose sjellje të papajtueshme të një Kontabilisti të Miratuar ose të një Shoqërie Kontabiliteti. Komiteti i Investigimit shqyrton edhe çështje që nuk vijnë si ankesa: informacione të besueshme që Këshilli i Drejtimit disponon, rezultatet e pakënaqshme të Kontrollit të Menaxhimit të Cilësisë dhe raste me indicie të mjaftueshme për shkelje. Shkelje konsiderohen, ndër të tjera: moszbatimi i kërkesave ligjore të profesionit, të Statutit, të rregulloreve dhe të vendimeve të BMP; shkeljet e Kodit të Etikës; aktivitetet kriminale; veprimet që cenojnë integritetin dhe imazhin e profesionit; rastet e përsëritura të neglizhencës profesionale; mangësitë e dukshme të konstatuara në Kontrollin e Menaxhimit të Cilësisë; mosdhënia e informacionit ose dhënia e informacionit të gabuar; mosshlyerja e detyrimeve ndaj Institutit. Ankesa shqyrtohet edhe ndaj një Kontabilisti të Miratuar që është larguar nga IKM, kur shkelja e pretenduar ka ndodhur gjatë kohës së anëtarësisë.

Si paraqitet ankesa

Ankesa paraqitet me shkrim, me email në info@ikm.org.al ose në ikm.alb@gmail.com, ose me rrugë postare, me postë rekomande, në adresën e Institutit, dhe përmban të paktën:

• të dhënat e ankuesit, të identifikuar në mënyrë të qartë;
• të dhënat e Kontabilistit të Miratuar ose të Shoqërisë së Kontabilitetit objekt i ankesës;
• përshkrimin e shkeljeve të supozuara ose të rrethanave konkrete dhe kohën e ndodhjes së tyre;
• dokumentet ose burimet mbështetëse të fakteve të pretenduara.

Pas shqyrtimit të ankesës, Komiteti i Investigimit njofton ankuesin me shkrim se ankesa është pranuar dhe procedura ka filluar, ose se ankesa ka të meta dhe cakton një afat të arsyeshëm për plotësimin e tyre, ose se nevojiten veprime të mëtejshme para vendimit për pranimin e saj. Ankesat e paidentifikuara nuk shqyrtohen, me përjashtim të rasteve kur natyra e informacionit vë në rrezik interesin publik; në këto raste Këshilli i Drejtimit mbledh informacion shtesë nga burimet ligjore dhe vendos nëse do t’i propozojë Komitetit nisjen e një investigimi. Të dhënat e ankuesit ruhen me konfidencialitet të plotë deri në mbledhjen e provave dhe të fakteve.

Si zhvillohet investigimi

1. Fillimi. Kryetari i Komitetit të Investigimit fillon shqyrtimin brenda dhjetë ditëve nga marrja e ankesës ose e autorizimit për investigim.
2. Njoftimi i anëtarit. Anëtari ndaj të cilit zhvillohet investigimi njoftohet me shkrim për çështjen dhe për të drejtat e tij. Brenda dhjetë ditëve nga marrja e njoftimit, ai paraqet me shkrim parashtrimet, mendimet dhe shpjegimet e tij.
3. Dëgjimi. Anëtari ka të drejtë të dëgjohet personalisht ose nëpërmjet një përfaqësuesi, me kërkesë me shkrim; Komiteti cakton seancën dëgjimore dhe e njofton të paktën dhjetë ditë përpara. Seanca mund të zhvillohet edhe nëpërmjet videokonferencës. Palët mund të asistohen nga një këshilltar dhe mund të paraqesin dëshmitarë ose dokumente plotësuese.
4. Verifikimi. Komiteti mbledh provat dhe dokumentacionin, kërkon informacione nga anëtari dhe nga palë të treta dhe vlerëson nëse sjellja e anëtarit ka qenë e ndryshme nga ajo që pritej në rrethanat përkatëse. Anëtari bashkëpunon dhe dorëzon informacionin e kërkuar; kur nuk përgjigjet, i caktohet një afat shtesë dhjetëditor dhe mosbashkëpunimi vlerësohet si rrethanë rënduese.
5. Përfundimi. Investigimi përfundon brenda 60 ditëve nga nisja, me mundësi zgjatjeje me vendim të arsyetuar, të njoftuar anëtarit. Komiteti i Investigimit i dorëzon Këshillit të Drejtimit raportin me gjetjet dhe propozon mbylljen e çështjes ose kalimin e saj te Komiteti i Disiplinës. Komiteti i Investigimit nuk vendos masa disiplinore; roli i tij është hetimor dhe rekomandues.
6. Vendimi i Këshillit të Drejtimit. Këshilli i Drejtimit miraton propozimin dhe e dërgon çështjen te Komiteti i Disiplinës, e kthen për rishqyrtim ose e mbyll kur nuk konstaton shkelje. Vendimi u njoftohet anëtarit dhe ankuesit brenda 15 ditëve nga mbledhja. Kur çështja mbyllet, ankuesi njoftohet me shkrim për arsyet dhe mund të kërkojë, brenda dhjetë ditëve, rishikimin e vendimit nga një person i pavarur i caktuar nga Këshilli i Drejtimit, i cili nuk ka marrë pjesë në asnjë fazë të shqyrtimit; një kopje e raportit të rishikimit i dërgohet ankuesit.

Çështjet për ngjarje që kanë ndodhur më shumë se tre vjet para fillimit të procedurës mbyllen pa përgjegjësi disiplinore, me përjashtim të shkeljeve të konstatuara në Kontrollin e Menaxhimit të Cilësisë, të informacionit të fshehur ose të shtrembëruar nga anëtari dhe të shkeljeve që vazhdojnë të prodhojnë pasoja. Investigimi mund të rihapet kur dalin prova të reja ose kur anëtari ka fshehur informacione.

Procedura disiplinore

Komiteti i Disiplinës vihet në veprim vetëm pas vendimit të Këshillit të Drejtimit dhe nuk kryen investigim nga e para. Kryetari i Komitetit fillon shqyrtimin brenda dhjetë ditëve nga referimi dhe njofton anëtarin për fillimin e procedurës dhe për të drejtat e tij. Anëtari paraqet prova, dëshmitarë ose mbrojtje me shkrim brenda dhjetë ditëve nga njoftimi dhe dëgjohet në seancë dëgjimore, personalisht ose nëpërmjet përfaqësuesit, së bashku me përfaqësuesin e Komitetit të Investigimit. Komiteti i Disiplinës vlerëson rrethanat rënduese dhe lehtësuese, rrethanat personale të anëtarit dhe referencat e paraqitura, në zbatim të Parimeve Udhëheqëse për Caktimin e Masave Disiplinore të miratuara nga Këshilli i Drejtimit. Procedura përfundon brenda 30 ditëve, me mundësi zgjatjeje me vendim të arsyetuar, me propozimin e masës ose të pushimit të procedimit. Këshilli i Drejtimit vendos për miratimin e masës, mund të kërkojë rishqyrtimin e saj ose një procedim shtesë, dhe e njofton anëtarin me shkrim, duke treguar rrugët e ankimit, organin dhe afatin.

Kur shkelja është e shkallës së ulët dhe palët mund të gjejnë një marrëveshje pajtuese — korrigjim gabimesh, kërkim ndjese, rimbursim — Komiteti i Disiplinës mund t’u propozojë palëve një pajtim, i cili formalizohet me vendim dhe miratohet nga Këshilli i Drejtimit.

Masat disiplinore

Masat disiplinore, sipas rëndësisë së shkeljes, janë:

• këshillimi, me rekomandim për përmirësim;
• qortimi: vërejtje dhe rekomandim për përmirësim, pa shënim në regjistrin e IKM;
• vërejtja me shënim në regjistrin e IKM;
• gjoba, në përpjesëtim me nivelin e shkeljes, duke iu referuar rregullores së BMP;
• heqja e anëtarësisë nga IKM: pezullim i përkohshëm deri në pesë vjet ose fshirje e përhershme nga Regjistri Publik;
• propozimi në BMP, nga ana e Këshillit të Drejtimit, për pezullimin ose heqjen e së drejtës së ushtrimit të profesionit.

Nivelet e shkeljes — këshillues, i vogël, i mesëm, i madh, i konsiderueshëm dhe kritik — përcaktohen sipas Rregullores Nr. 4 të BMP “Për investigimin dhe procedurat për marrjen e masave disiplinore”. Kur shkelja lidhet me veprimtarinë e një Shoqërie Kontabiliteti, vlerësohet veçmas përgjegjësia e Kontabilistit të Miratuar si individ dhe përgjegjësia e shoqërisë. Këshillimi dhe qortimi jepen kur shkelja ka natyrë rekomanduese dhe anëtari ka bërë deklarim vullnetar ose përpjekjet më të mira; në këto raste kostot e procesit të investigimit mbulohen nga anëtari, sipas preventivit të miratuar nga Këshilli i Drejtimit.

Kur ekziston rrezik i qartë dhe i menjëhershëm për interesin publik, Këshilli i Drejtimit, me propozim të Komitetit të Investigimit, mund t’i kërkojë Komitetit të Disiplinës një masë të përkohshme, si pezullimi i përkohshëm i veprimtarisë, deri në vendimin përfundimtar. Masa e përkohshme nuk është masë disiplinore dhe revokohet sapo të mos ekzistojnë rrethanat që e justifikuan.

Të drejtat e anëtarit

Në çdo fazë, anëtari ka të drejtë të njoftohet me kohë, të paraqesë me shkrim shpjegimet ose kundërshtimet, të kërkojë seancë dëgjimore, të përfaqësohet nga një këshilltar ose përfaqësues ligjor dhe të kërkojë paraqitjen e dëshmitarëve. Ndaj vendimit përfundimtar të Këshillit të Drejtimit, anëtari ka të drejtë ankimi sipas rrugëve të parashikuara nga legjislacioni në fuqi dhe nga Statuti i IKM; ankimi nuk e pezullon automatikisht ekzekutimin e vendimit, përveçse kur parashikohet ndryshe. Në rishikimin e mëvonshëm të çështjes nuk merr pjesë asnjë person që ka qenë i përfshirë në investigimin, në shqyrtimin disiplinor ose në vendimmarrjen fillestare.

Konfidencialiteti dhe bashkëpunimi me autoritetet

Dokumentet dhe informacionet e mbledhura trajtohen me konfidencialitet dhe në përputhje me legjislacionin për mbrojtjen e të dhënave personale; përdoren vetëm për qëllimet e procedurës dhe u vihen në dispozicion vetëm personave të autorizuar, të cilët nënshkruajnë marrëveshje konfidencialiteti. Dosjet e çështjeve ruhen në format elektronik për të paktën dhjetë vjet nga vendimi përfundimtar. Kur gjatë investigimit konstatohen fakte që përbëjnë dyshim të arsyeshëm për vepër penale, Këshilli i Drejtimit vendos për kallëzimin te autoriteti kompetent. IKM bashkëpunon me Bordin e Mbikëqyrjes Publike, me autoritetet tatimore dhe me autoritetin përgjegjës për parandalimin e pastrimit të parave, brenda kufijve të ligjit.

Raportimi publik

IKM publikon çdo vit, jo më vonë se 30 qershori i vitit pasardhës, një raport të përmbledhur mbi rezultatet e proceseve të investigimit dhe të disiplinës: numrin e ankesave dhe të çështjeve të nisura kryesisht, çështjet e mbyllura dhe ato të përcjella për procedim disiplinor, numrin dhe llojin e masave të vendosura, kategoritë kryesore të shkeljeve, kohën mesatare të trajtimit dhe rekomandimet për parandalimin e shkeljeve. Raporti nuk përmban të dhëna që mundësojnë identifikimin e individëve, të shoqërive ose të klientëve. Një kopje i vihet në dispozicion Bordit të Mbikëqyrjes Publike sipas kërkesës.

Për pyetje rreth ankesave, stafi i IKM është i gatshëm të ndihmojë në info@ikm.org.al ose nëpërmjet faqes Kontakt.